Museum de Gevangenpoort

Museum de Gevangenpoort laat al sinds 1882 een breed publiek kennismaken met de geschiedenis van de strafrechtpleging in het algemeen en van deze voormalige toegangspoort van het Binnenhof in het bijzonder. Elk uur is er een rondleiding door het Middeleeuwse gebouw, waarbij voorwerpen met betrekking tot de strafrechtgeschiedenis worden getoond en toegelicht. De Gevangenpoort is het enige museum in Nederland dat een gevarieerd beeld geeft van de geschiedenis van het strafrecht.

Collectie straf- en martelwerktuigen
In 1828 verloor de Gevangenpoort haar functie als gevangenis. In 1853 werd het poortgebouw tot Rijksmonument verklaard en in 1882 als museum opengesteld. In het gebouw zijn de oorspronkelijke gajolen voor de arme gevangenen nog aanwezig, net als de wat grotere kamers voor rijke gevangenen en de Gijzelkamer voor het opsluiten van wanbetalers. Ook de Pijnkelder waar gevangenen die weigerden een bekentenis af te leggen door de beul werden verhoord, is geopend voor publiek.

De eerste directeur van De Gevangenpoort, Victor de Stuers, verzamelde in 1875 het grootste deel van de in het museum aanwezige collectie straf- en martelwerktuigen. In juni 2001 verwierf het museum zijn laatste aanwinst: een zeventiende-eeuwse beulsbijl. De circa 370 voorwerpen zijn afkomstig uit verschillende gerechtsgebouwen van een twintigtal steden en zijn, net als de Gevangenpoort zelf, unieke materiële bronnen voor de Nederlandse cultuur- en rechtspraakgeschiedenis. De verzameling omvat voorwerpen als brandijzers, beulszwaarden, duim-, enkel- en elleboogschroeven, pijnbanken en een groot aantal schandborden.

In de Vleeskelder, de wachtruimte voor de bezoekers, is een kleine tentoonstelling ingericht waar aan de hand van maquettes de bouwgeschiedenis van de Gevangenpoort wordt verteld.

Toegangspoort tot het Binnenhof
De Gevangenpoort was een van de drie toegangspoorten tot het Binnenhof en is het enige Middeleeuwse poortgebouw dat in Den Haag bewaard is gebleven. Van de vijftiende eeuw tot begin negentiende eeuw was het de gevangenis van het Hof van Holland.